พุทธวิถี

เป็นพระธรรมเทศนาโดย พระเทพปริยัติมุนี วัดทองนพคุณ เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร เทศนาในงานบำเพ็ญกุศลถวายพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

การบูชาในวันเพ็ญเดือน 8 (สำหรับปีที่มีเดือน 8 สองหน หรือปีที่มีอธิกมาส เป็นวันเพ็ญเดือนแปดหลัง) เรียกว่า อาสาฬหบูชา อ่านว่า "อาสานหะบูชา" ไม่ใช่ "อาสาละหะบูชา" ดังที่มีบางท่านอ่าน

หากการเดินทางแนวจิตวิญญาณเพื่อค้นหาความสามัคคีปรองดองและดุลยภาพมาเป็นเวลามากกว่า 20 ศตวรรษ ไม่สามารถโน้มน้าวจิตใจของคุณได้ละก้อ ขณะนี้ นักวิทยาศาสตร์พิสูจน์ได้แล้วว่า การทำสมาธิตามแบบพุทธสามารถผ่อนคลายความเครียดได้

คณะผู้วิจัยที่ มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน ได้เฝ้าสังเกตการทำงาน ของสมองในอาสาสมัคร 25 คนที่สุ่มมา และสรุปว่าการทำสมาธิตามแบบพุทธลดความวิตกกังวลได้อย่างมาก

เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์ หรือ เอิร์ลรัสเซลล์ ที่สาม ผู้เขียนหนังสือ A History of Western Philosophy ที่เป็นหนังสือต้นแบบของตำราปรัชญาทั่วไป ได้กล่าวว่า "พระพุทธศาสนาเป็นการผสมผสานกันเข้าระหว่างปรัชญาแบบการคาดการณ์ และปรัชญาแบบวิทยาศาสตร์ พระพุทธศาสนาสนับสนุนวิธีการทางวิทยาศาสตร์ และดำเนินตามวิธีนั้นไปสู่เป้าหมายสุดท้าย

เมื่อ ท่านได้หาทางป้องกันเป็นอย่างดีแล้ว แต่ลูกของท่านยังขืนทำอะไรในรูปนั้นอยู่อีก ก็ต้องค้นหาสาเหตุเครื่องจูงใจให้ได้และแก้ไขต่อไปจนกว่าลูกของท่านจะเป็น คนเรียบร้อย ไม่กระทำอะไรในทางที่เรียกว่าลักขโมยต่อไปอีก มีอีกเรื่องหนึ่งที่พึงระวังคือ ปกติเด็กย่อมอยากจะมีอยากจะเป็น อยากจะเอาอะไรๆ ที่เพื่อนเขามีอยู่เสมอ ในเรื่องนี้พ่อแม่ต้องคอยกำหนดดูกิริยาอาการของเด็กไว้เสมอ ถ้าหากเขาเปลี่ยนแปลงไปในทางเสียขณะใด จงเริ่มตักเตือนเขาทันที...อย่าได้ชักช้าเป็นอันขาด เพราะความชั่วที่เกิดขึ้นในใจของคน ย่อมงอกงามอย่างรวดเร็วเสมอ

วันสำคัญทางพุทธศาสนาที่สำคัญอีกวันหนึ่งที่พุทธศาสนิกชนจะต้องรำลึกถึงคือ วันอัฏฐมีบูชา ซึ่งในปีพุทธศักราช 2551 ตรงกับวันที่ 27 พฤษภาคม 2551

อัฏฐมีบูชา แปลว่า การบูชาในวันอัฏฐมี หมายถึง การบูชาในวันแรม 8 ค่ำ เดือน 6 ซึ่งเป็นวันถวายพระเพลิงพระสรีระของพระพุทธเจ้า ถัดจากวันวิสาขบูชามา 8 วัน

วัน วิสาขบูชาเป็นวันสำคัญวันเดียวที่รู้กันทั่วโลกพระพุทธศาสนา ทางประเทศศรีลังกาเรียกว่าวันธรรมจักร ที่เมืองไทยเข้าใจว่ามีมาพร้อมกับพระพุทธศาสนาเข้ามานั้นแล ตามหลักฐาน จดหมายเหตุนางนพมาศ ก็เล่าว่ามีการเฉลิมฉลองวันวิสาขบูชาตั้งแต่สมัยสุโขทัย

ถึงปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา การทำพิธีวันวิสาขบูชาได้ยกเลิกไป มาฟื้นฟูขึ้นใหม่ในรัชกาลที่ 2 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ตราบเท่าทุกวันนี้

ส่วน วันมาฆบูชา พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ รัชกาลที่ 4 ได้ทรงกำหนดขึ้น วันอาสาฬหบูชา ก็เพิ่งเกิดขึ้นในรัชกาลปัจจุบันนี้เอง เมื่อ พ.ศ.2501 นับเป็นวัน "น้องใหม่" ทั้งวันมาฆบูชา และวันอาสาฬหบูชา ไม่เป็นที่รู้กันแพร่หลายนัก ในหมู่ชาวพุทธประเทศอื่น เรียกได้ว่าไม่สากล

เฉพาะวันวิสาขบูชาเท่านั้นที่รู้กันแพร่หลาย ชาวพุทธทั่วโลกได้ทำการบูชาในวันนี้ เพื่อรำลึกถึงพระพุทธคุณ

คำว่า สามัคคี หมายถึง ความพร้อมเพรียงปรองดองกัน ความมีน้ำใจที่กลมเกลียวเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน เป็นกำลังอันสำคัญ ในอันที่จะยังกิจธุระซึ่งเหลือบ่ากว่าแรงให้สำเร็จไป

ความสามัคคี นั้น สามารถทำให้เกิดมีได้ ทั้งในระดับครอบครัว ระหว่างสามี ภรรยา บิดามารดา บุตรธิดา ในระดับสังคม ระหว่าง ครูอาจารย์ ศิษย์ เพื่อนกับเพื่อน และในระดับประเทศชาติ ซึ่งทุกคนจะต้องนึกถึงประโยชน์ของส่วนรวมเป็นหลักควบกันไปกับประโยชน์ส่วนตน ถ้าไม่เช่นนั้นแล้วทั้งประโยชน์ส่วนตนและส่วนรวมก็จะได้รับความเสียหายไป ด้วยกัน ดังคำที่ประพันธ์ไว้ว่า

การบริหารงานสมัยใหม่จำเป็นต้องอาศัยวิทยาการด้านการบริหารจัดการเข้ามาสนับสนุนองค์กร อีกทั้งหลักการบริหารที่นำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามาใช้ก็มีมานานแล้ว ดังเช่น หลักสัปปุริสธรรม ที่พระพุทธเจ้าทรงสอนไว้ 7 ประการ คือ

มาฆบูชา ถอดเป็นอักษรโรมันว่า Maghapuja แปลว่า การบูชาในวันที่พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะ นับทางจันทรคติ ก็เป็นวันเพ็ญเดือน 3 (หรือ 4 สำหรับปีที่มีอธิกมาส อย่าถามล่ะ ปีที่มีอธิกมาสคือปีอะไร อยากทราบไปค้นหาคำตอบเอาเอง)

กล้าหาญ สุจริต เสมอมิตร เสมือนญาติ เป็นหลักการดำเนินชีวิตโดยธรรมเพื่อเป็นรากฐาน แห่งสังคมที่ดีงาม เป็นหลักที่ นายชวน ศิรินันท์พร ผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี ถือเป็นหลักในการดำเนินชีวิตทั้งส่วนตน และงานราชการที่รับผิดชอบ โดย นายชวน ได้ขยายความหลักที่ถือปฏิบัติในแนวยึดถือว่า กล้าหาญ หมายถึงการยืนหยัด ในสิ่งที่ถูกต้องเป็นธรรม และพร้อมรับผิดชอบต่อผลการปฏิบัติ อย่างมีสติ-สัมปชัญญะ

ใครๆ ก็อยากได้ชื่อว่าเป็นคนมีความสามารถ เป็นคนเก่งในด้านใดด้านหนึ่ง ซึ่งตามศาสตร์ทางตะวันตกมีการจัดแบ่งความสามารถหรืออัจฉริยภาพของคนไว้หลายประเภท ความสามารถด้านหนึ่งที่เป็นทักษะที่ชาวพุทธทั้งหลายน่าจะสามารถพัฒนาตนเองให้มีความเป็นเลิศได้ก็คือ "ความสามารถในการเข้าใจตนเองและผู้อื่น"

นิทานเรื่องที่ 3 คนเลี้ยงควาย

เวลาเลี้ยงควาย เราปล่อยควายให้เดินไปตามถนน เจ้าของก็เดินตามควาย สบายๆ สองข้างทางเป็นไร่นา บางครั้งควายเดินออกนอกถนน ไปกินข้าวในนาของเพื่อนบ้าน เจ้าของก็ต้องตีบ้าง กระตุกเชือกบ้าง ให้ควายกลับขึ้นมาบนถนนใหม่

คราวก่อนพูดถึงหลวงพ่อ ชยสาโร (หลวงพ่อช้อน ศิษย์หลวงพ่อ) ผู้พูดไทยได้ก่อนเกิด! คราวนี้ขอพูดถึงหลวงพ่อ มิตซูโอะ บ้าง แน่นอน ชื่อนี้มิใช่ มิตซูโอะ ในเรื่อง โดราเอม่อน ของเด็กๆ