พุทธวิถี

ฟังธรรมก่อนวันวาเลนไทน์กับ “พระมิตซูโอะ” : วันแห่งความรัก(ต้อง)มีพื้นที่สำหรับคนโสดรักสันโดษ

 
 

สัมภาษณ์ : พันธวิศย์  เทพจันทร์

ก่อนวันแห่งความรัก  14 กุมภาพันธ์ ผู้ใหญ่กังวล วิตก เด็กดอดมีเพศสัมพันธ์  กวดขันรีสอร์ท โรงแรม

บ้างก็แจกถุงยางอนามัย 60 ล้านถุง ขณะที่โพลสำรวจของวัยรุ่นพบว่า ความรักหมายถึงการมีเซ็กส์

คำถามต่อพุทธศาสนาในความเป็นรากฐานทางปัญญาของสังคม

เมื่อวันที่ 12 ธันวาคมที่ผ่านมา ได้มีการจัดงานเสวนา "พุทธศาสนากับปัญหาสังคมและการเมือง" โดยมี ส.ศิวรักษ์ ศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์ และวิจักขณ์ พานิช เป็นผู้ร่วมอภิปราย ณ ป๋วยเสวนาคาร วัดปทุมคงคา กรุงเทพมหานคร "บ้านตีโลปะ" ได้ถอดเทปและเรียบเรียงคำอภิปรายดังกล่าว และส่งให้มติชนออนไลน์นำมาเผยแพร่เป็นตอนๆ ดังนี้

เคี้ยวอาหารช้าๆ สุขภาพดี-สมองแข็งแรง

เรื่องเล็กๆ ที่ผู้คนอาจมองข้ามอย่าง "การเคี้ยวอาหาร" กลับกลายเป็นเรื่องใหญ่

และส่งผลดีหลายประการต่อสุขภาพ  ถ้าเคี้ยวให้ถูก-เคี้ยวให้เป็น...  ไม่ใช่แค่เคี้ยวๆ กลืน!

สังคมที่เป็นปฏิปักษ์กับความดี

พฤติกรรมทางศีลธรรมของคนเราไม่ได้ขึ้นอยู่กับทัศนคติหรือความรู้สึกผิดชอบชั่วดีภายในใจเท่านั้น แต่ยังถูกกำหนดโดยสิ่งแวดล้อมรวมถึงสถานการณ์และผู้คนรอบตัวด้วย หากมีใครสักคนเป็นลมอยู่บนถนนที่มีคนพลุกพล่าน ถ้าทุกคนพากันเดินผ่านผู้เคราะห์ร้ายโดยไม่หยุดช่วยเหลือเขาเลย คนที่เดินตามมาก็มีแนวโน้มที่จะเดินผ่านเขาไปด้วยเช่นกัน แต่ถ้าบังเอิญมีใครสักคนหยุดเดินแล้วเข้าไปช่วยเขา ก็จะมีใครต่อใครอีกหลายคนเข้าไปทำอย่างเดียวกัน เช่น ซื้อยาดมหรือหาน้ำให้กิน

นักจิตวิทยาคู่หนึ่ง แห่งมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย เคยทำการทดลองด้วยการมอบหมายให้นักศึกษาคนหนึ่งแกล้งทำเป็นโรคลมบ้าหมูอยู่คนเดียวในห้อง โดยมีนักศึกษาอีกคนหนึ่งนั่งอยู่ในห้องติดกัน (แต่ไม่รู้ว่ามีการทดลอง) จากการทดลองทำซ้ำหลายๆ ครั้ง พบว่านักศึกษาข้างห้องเมื่อได้ยินเสียงร้องจะเข้าไปช่วย "ผู้ป่วย" ถึงร้อยละ 85 ของการทดลอง แต่ถ้าหากในห้องข้างๆ นั้นมีคนอยู่ 5 คน ร้อยละ 31 เท่านั้นที่จะมีคนจากห้องนั้นไปช่วย

รัฐธรรมนูญฉบับวิถีพุทธ การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

เกี่ยวกับเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมนั้น มีปรัชญาแนวคิดที่น่าสนใจอยู่ 2 กลุ่ม คือ

กลุ่มแรก-เห็นว่าเหตุผลความจำเป็นที่มนุษย์ต้องอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและรักษา คุณภาพสิ่งแวดล้อม ก็เพื่อ "ประโยชน์ต่อตัวมนุษย์" เอง ไม่ว่าจะเพื่อคนรุ่นปัจจุบันหรืออนาคต

หากมนุษย์ทำลายทรัพยากร ธรรมชาติมากเกินไป จนทำให้ธรรมชาติขาดสมดุล ก็จะทำให้มนุษย์ได้รับความเดือดร้อน เนื่องจากความเสียหายและภัยพิบัติต่างๆ ย่อมตามมา

ความอดทน

ความอดทนตรงกับภาษาพระว่า ขันติ พระอรรถกถาจารย์กับโบราณาจารย์ไทย อธิบายแตกต่างกันนิดหน่อย ซึ่งก็ "เข้าท่า" และ "เข้าที" ทั้งสองนัย

โบราณาจารย์ไทย ซึ่งก็ไม่ทราบว่าใคร ได้อธิบายไว้ว่า ขันติ หรือความอดทนนั้น มีอยู่ 3 ลักษณะ คือ

ทนลำบาก ได้แก่ ทนทุกขเวทนาความเจ็บปวดต่างๆ ได้ ไม่บ่น ไม่ร้อง เช่น ป่วยเป็นอะไรนิดๆ หน่อยๆ ก็ทนเอาไว้ ไม่สำออยครางอูยๆ จะตายให้ได้ หรือเจ็บมากๆ ก็พยายามอดกลั้นเอาไว้

พุทธบันเทิง

คงไม่ต้องเกริ่นอะไรกันมากมายถึงปัญหาที่พวกเราประชาชนตาดำๆ ถูกปัญหาหลากหลายประการรุมเร้าทุกวี่ทุกวัน เพราะไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของการบ้านการเมือง หรือปัญหาปากท้อง รวมถึงสภาวะว่างงานที่นับวันยิ่งทำให้ผู้คนต้องเผชิญกับความกังวลและความทุกข์ที่รู้สึกแก้กันไม่ตกเสียที 

มาฆบูชา เป็นวันพิเศษอย่างไร

วันมาฆบูชา เป็นวันที่มีความสำคัญเป็นพิเศษของพุทธศาสนิกชน เพราะเป็นวันคล้ายวันที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงประดิษฐานวางหลักของพระพุทธศาสนาไว้เป็นครั้งแรก เมื่อ 45 ปี ก่อนเสด็จดับขันธปรินิพพาน หรือเมื่อประมาณ 2,606 ปีมาแล้ว และยังเป็นวันคล้ายวันที่สมเด็จพระบรมศาสดาทรงปลงสังขาร เมื่อประมาณ 2552 ปีมาแล้วด้วย

สูตรแห่งความสำเร็จในชีวิต

มีพระสูตรอยู่สูตรหนึ่งบรรยายถึงมงคลแห่งชีวิต 38 ประการ เริ่มตั้งแต่ขั้นพื้นฐานจนกระทั่งขั้นสูงสุดคือการบรรลุนิพพาน

คำว่า "มงคล" แปลตามตัวอักษรว่า เหตุที่ทำให้บุคคลเจริญก้าวหน้า แปลง่ายๆ ตามประสาผมก็คือ "สูตรแห่งความสำเร็จ" นั่นเอง

เรื่องของวาสนา

ภาษาไทยของเรานั้น ส่วนมากได้รับอิทธิพลมาจากภาษาต่างประเทศ โดยเฉพาะภาษาบาลีสันสกฤตมากกว่าภาษาอื่น สังเกตได้จากคำศัพท์ที่ใช้สื่อสารกันอยู่ในชีวิตประจำวัน จะมีภาษาบาลี หรือสันสกฤตมากเป็นพิเศษ บางคำเรานำมาใช้นานจนชินหูชินตา จนลืมว่าเป็นภาษาต่างชาติไปเลยก็มี

พลังแห่งความดี

ย้อนหลังไปเพียง 2 ปีคนอเมริกันส่วนใหญ่ไม่เคยได้ยินชื่อ บารัค โอบามา เลยด้วยซ้ำ แต่วันนี้เขากลับเป็นว่าที่ประธานาธิบดีที่ได้รับความนิยมทั่วโลก และกำลังสร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่ในฐานะผู้นำผิวสีคนแรกของสหรัฐอเมริกา ชัยชนะของโอบามาบนเส้นทางสู่ทำเนียบขาวนั้นส่วนหนึ่งเป็นผลจากความเบื่อหน่ายและผิดหวังที่ประชาชนมีต่อพรรครีพับลิกันอันมีประธานาธิบดีบุชเป็นตัวแทน ยิ่งเกิดวิกฤตเศรษฐกิจซ้ำเติมด้วยแล้วก็ยิ่งเป็นการตอกย้ำความไร้ประสิทธิภาพของรัฐบาลรีพับลิกัน

เราใหญ่กว่ากรรม

พระท่านพูดเป็นหลักว่า กรรมที่ทำลงไปเปรียบเสมือนสุนัขไล่เนื้อ ไล่ทันเมื่อใดก็กัดเมื่อนั้น ทำให้เห็นภาพชัดเจนว่าคนเราเกิดมาต่างก็ "วิ่งหนี" กรรมกันทุกคน พ้นบ้าง ไม่พ้นบ้าง โอกาสไม่พ้นมีมากกว่า แต่โอกาสพ้นก็มีไม่น้อย

หลักอริยสัจ 4 กับกรรม

พระพุทธศาสนานั้น พระพุทธเจ้าทรงเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า "กรรมวาท" (กล่าวหรือสอนเรื่องกรรม) ทรงเรียกพระองค์เองในบางครั้งว่า "กรรมวาที" (ผู้สั่งสอนเรื่องกรรม) นั่นก็หมายความว่า คำสอนของพระพุทธองค์ไม่ว่าจะสอนเรื่องอะไร ทรงเน้นไปที่ "กรรม" ทั้งนั้น

หลักธรรมรับปีใหม่ พระธรรมโกศาจารย์ "คิดทุกข์ให้น้อยลง"

ปีใหม่กำลังจะมาถึง... ปีเก่าซึ่งอีกไม่กี่วันก็จะผ่านพ้นไปนั้น มองย้อนกลับไปดู ให้รู้สึกหดหู่อย่างยิ่ง ทั้งปัญหาภายในและภายนอกประเทศที่รุมเร้า

อย่าปล่อยความสุขลอยนวล

มีเรื่องเล่าต่อๆ กันมานานแล้วว่า

เทวดาองค์หนึ่งต้องการซ่อนความลับสำคัญ คือ ความลับที่จะมีความสุข ท่านคิดว่าจะซ่อนความลับนั้นใต้ท้องทะเล แต่ท่านพูดกับตัวเองว่า "ไม่ดี ฉันจะไม่ซ่อนความลับของฉันไว้ที่นั่น มนุษย์นั้นฉลาดยิ่งนัก สักวันเขาต้องหาพบแน่ๆ"

เพื่อความเข้าใจถูกต้องเกี่ยวกับหลักกรรม (10): ไม่มีอะไรเกิดขึ้นลอยๆ ในพระพุทธศาสนา

จุดเด่นของพระพุทธศาสนาอย่างหนึ่งคือ คำสอนที่ว่าทุกอย่างเกิดขึ้นดับไป ตามเหตุปัจจัย ไม่มีอะไรที่เกิดขึ้นลอยๆ โดยไม่มีเหตุปัจจัย

นับถอยหลังปีเก่า-ต้อนรับปีใหม่

บัดนี้เทศกาลส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ก็มาถึงแล้ว จึงเป็นช่วงที่ผู้คนต่างออกมาเฉลิมฉลองกัน บางท่านออกไปท่องเที่ยวตามแหล่งท่องเที่ยวต่างๆ บางท่านอยู่ในครอบครัวอย่างสงบ บางท่านเดินทางไปท่องเที่ยวในต่างประเทศ บางท่านหันหน้าเข้าหาความสงบของชีวิตด้วยการเข้าวัดถือศีลปฏิบัติธรรม

เพื่อความเข้าใจถูกต้องเกี่ยวกับหลักกรรม 9 ตัวอย่างวิบากแห่งกรรม

วันนี้ขอ "จับเข่าคุย" กันถึงเรื่องราวเก่าๆ ที่บันทึกไว้ในพระคัมภีร์บ้าง เณรคัมภีร์บ้าง เอ๊ย ที่ได้รับบอกเล่ากันมาบ้าง สักสองสามเรื่องนะครับ

เบิกบานกลางคลื่นลม

เมื่อต้องเดินกลางแจ้ง แดดกล้า พายุฝน หรือคลื่นลมแรงเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ คนส่วนใหญ่จึงร้อนเมื่อถูกแดดกล้า เปียกปอนเมื่อเจอห่าฝน หรือกังวลเมื่อโดนลมแรงพัดกระหน่ำ แต่สำหรับคนที่มีร่มอยู่กับตัว แดดกล้า พายุฝน หรือคลื่นลมย่อมทำอะไรได้ยาก

"ปัจจุบัน" รหัสไม่ลับของความสุข

ในความเป็นจริงแม้ว่าเราจะไม่สามารถย้อนเวลาไปสู่อดีต หรือก้าวไปสู่อนาคตได้ก่อนเวลานั้นมาถึง แต่ก็ใช่ว่าจะอยู่กับเวลา ณ ปัจจุบันได้อย่างจริงจัง

เพื่อความเข้าใจถูกต้องเกี่ยวกับหลักกรรม 8 มองผลกรรมดีกรรมชั่วกันใกล้ตัวเถิด

วันนี้มีความในใจจะบอกกันสักเล็กน้อย ก่อนจะบอกก็ขอเล่าอะไรให้ฟังก่อน ตามสไตล์การเขียนหนังสือของผม

สมาธิ-วิปัสสนา เส้นทางสร้างสุข ยุคสังคมวุ่นวายเสื่อมทราม


พระอาจารย์คึกฤทธิ์ โสตถิผโล

ช่วงเวลาหลังเลิกงานเป็นช่วงเวลาที่หลายคนต่างรีบเร่งกลับบ้านเพื่อพักผ่อน ท้องถนนเต็มไปด้วยรถราจอดติดเรียงรายรอสัญญาณไฟ

ทุกปัญหามีทางแก้... ‘อริยสัจ 4’ ช่วยได้

พูดถึง “ทุกข์” ในทางพระพุทธศาสนาถือว่าเป็นของจริงที่มนุษย์ในสากลโลกต้องประสบพบ ตามคติธรรมคำสอนของพระพุทธศาสนาแสดงไว้ว่า

แม้การเกิดก็เป็นทุกข์ ดังคำว่า ชาติปิ ทุกขา กล่าวคือ มนุษย์ทุกคนหอบทุกข์มาตั้งแต่อยู่ในครรภ์จนกระทั่งออกจากครรภ์ของมารดา ฝ่ายมารดาผู้ให้กำเนิดก็ทุกข์ไม่แพ้ ไหนทุกข์ที่ต้องคอยระวังไม่ให้ลูกที่อยู่ในครรภ์ได้รับอันตรายจากแรงกระแทกภายนอก

"สามัคคีกถา" พระธรรมเทศนา บำเพ็ญกุศลถวาย "พระศพ" สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอฯ

เป็นพระธรรมเทศนาโดย พระเทพปริยัติมุนี วัดทองนพคุณ เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร เทศนาในงานบำเพ็ญกุศลถวายพระศพ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง

เพลงวันอาสาฬหบูชา

การบูชาในวันเพ็ญเดือน 8 (สำหรับปีที่มีเดือน 8 สองหน หรือปีที่มีอธิกมาส เป็นวันเพ็ญเดือนแปดหลัง) เรียกว่า อาสาฬหบูชา อ่านว่า "อาสานหะบูชา" ไม่ใช่ "อาสาละหะบูชา" ดังที่มีบางท่านอ่าน

วิถีพุทธเป็นวิธีต่อสู้กับความเครียดที่ดีที่สุด

หากการเดินทางแนวจิตวิญญาณเพื่อค้นหาความสามัคคีปรองดองและดุลยภาพมาเป็นเวลามากกว่า 20 ศตวรรษ ไม่สามารถโน้มน้าวจิตใจของคุณได้ละก้อ ขณะนี้ นักวิทยาศาสตร์พิสูจน์ได้แล้วว่า การทำสมาธิตามแบบพุทธสามารถผ่อนคลายความเครียดได้

คณะผู้วิจัยที่ มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน ได้เฝ้าสังเกตการทำงาน ของสมองในอาสาสมัคร 25 คนที่สุ่มมา และสรุปว่าการทำสมาธิตามแบบพุทธลดความวิตกกังวลได้อย่างมาก

วิธีการตัดสินใจแบบชาวพุทธ

เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์ หรือ เอิร์ลรัสเซลล์ ที่สาม ผู้เขียนหนังสือ A History of Western Philosophy ที่เป็นหนังสือต้นแบบของตำราปรัชญาทั่วไป ได้กล่าวว่า "พระพุทธศาสนาเป็นการผสมผสานกันเข้าระหว่างปรัชญาแบบการคาดการณ์ และปรัชญาแบบวิทยาศาสตร์ พระพุทธศาสนาสนับสนุนวิธีการทางวิทยาศาสตร์ และดำเนินตามวิธีนั้นไปสู่เป้าหมายสุดท้าย

เพราะอะไรลูกท่านจึงกลายเป็นอาชญากร

เมื่อ ท่านได้หาทางป้องกันเป็นอย่างดีแล้ว แต่ลูกของท่านยังขืนทำอะไรในรูปนั้นอยู่อีก ก็ต้องค้นหาสาเหตุเครื่องจูงใจให้ได้และแก้ไขต่อไปจนกว่าลูกของท่านจะเป็น คนเรียบร้อย ไม่กระทำอะไรในทางที่เรียกว่าลักขโมยต่อไปอีก มีอีกเรื่องหนึ่งที่พึงระวังคือ ปกติเด็กย่อมอยากจะมีอยากจะเป็น อยากจะเอาอะไรๆ ที่เพื่อนเขามีอยู่เสมอ ในเรื่องนี้พ่อแม่ต้องคอยกำหนดดูกิริยาอาการของเด็กไว้เสมอ ถ้าหากเขาเปลี่ยนแปลงไปในทางเสียขณะใด จงเริ่มตักเตือนเขาทันที...อย่าได้ชักช้าเป็นอันขาด เพราะความชั่วที่เกิดขึ้นในใจของคน ย่อมงอกงามอย่างรวดเร็วเสมอ