คนที่ต้องรอความช่วยเหลือจากบุคคลอื่น ไม่สามารถคิดแก้ไขปัญหา
หรือใช้ความสามารถของตนในการผ่านอุปสรรคในชีวิตได้
ไม่สามารถดำเนินชีวิตให้เป็นปรกติได้ถ้าไม่มีคนให้การพึ่งพา
เป็นกลุ่มคนน่าสงสาร...เรียกว่าชีวิตนี้หวังความสุข ความเจริญได้ยากยิ่ง
ถึงอย่างนั้นก็ตาม ความเมตตา คือ รักเขาเหมือนที่เรารักตนเอง อยากให้เขามีความสุข
ความกรุณา คือ สงสาร อยากให้เขาพ้นทุกข์
มุทิตา คือ จิตยินดีเมื่อเขาได้ดี เมื่อคนอื่นมีความสุข ไม่อิจฉา ริษยา
อุเบกขา คือ การวางเฉย หรือการรูจักวางอารมณ์ให้อยู่ในสภาวะที่ไม่หวั่นไหว ไม่สั่นคลอนไปกับสิ่งที่มากระทบ เป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้เราและคนรอบข้างมีความสุข สมบูรณ์
ทั้งเมตตาและกรุณา เป็นสิ่งที่ทุกคนควรมีให้มาก
แต่อุเบกขาเป็นธรรมที่จะช่วยรักษาตัวเรา ไม่ให้ตกอยู่ในสภาวะกลืนไม่เข้า คายไม่ออก
เช่น คนแกล้งเจ็บโน่น ป่วยนี่ ตกรถ มาหาญาติ โดนโกงเงินเดือน
แล้วมาแสดงให้เราเห็น ขอเงินช่วยเหลือ เราเองให้ไป พอรู้ความจริงก็บอกตัวเองว่า
ไม่เป็นไรทำบุญทำทาน นี่...หลอกตัวเอง ไม่กล้ายอมรับว่าตัวเองโง่ หาข้ออ้างแก้ตัว
เหมือนว่าเราไปสนับสนุนให้คนประพฤติตนเป็นมิจฉาชีพ ให้หลอกเขากิน
พระธรรม คำสอนขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ไม่เคยทิ้งปัญญา ต้องมีปัญญาควบคู่ไปด้วยเสมอ
พระองค์ไม่เคยสอนให้ถูกหลอก แต่เราต้องรู้จักรับมือกับผู้ประสงค์ร้ายด้วยแนวพุทธวิถี
ส่วนการช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์อย่างเต็มกำลังความสามารถเป็นสิ่งที่ควรทำ
แต่ถ้าช่วยเต็มที่แล้วยังแก้ไขอะไรไม่ได้
ทั้งเมตตา กรุณา มุทิตา มีแล้วต้องเบรกได้...ด้วยอุเบกขา
ถ้าปล่อยให้อารมณ์ยินดีเข้ามา ก็เป็น ราคะกับโลภะ
ปล่อยให้อารมณ์ไปกับยินร้าย หดหู่ ก็เป็น โทสะกับโมหะ
เพราะบุคคลบางกลุ่ม เขาไม่สามารถยืนหยัดด้วยตัวเองได้
ถ้าเขาต้องการพึ่ง เราให้ผึ้งได้
(ผึ้ง มีคุณสมบัติที่ดีคือ ขยันหากิน บินไม่สูงนัก รักความสะอาด ฉลาดสะสม นิยมสามัคคี)
อย่างนี้เขารอดได้
แต่ถ้าเขาต้องการที่เกาะ แล้วเราไปให้เขาเกาะ-กิน เราเองเหมือนมีชนักติดหลัง แบกไปเจ็บไป
เขาเองก็ไม่อาจก้าวพ้นจากที่ยืนอยู่ (ไม่ใช่ถอยหลังเข้าคลอง หรือย่ำอยู่กับที่ แต่ย่ำอยู๋ในคลองเลยล่ะ)
ถ้าต้องมัวแต่เมตตา และสงสารคนแบบนี้อยู่อย่างไม่จำกัด
เราเองอาจจะไม่มีเวลาเอาดีให้กับชีวิตเลย แค่ดูแลตัวเองยังแย่ขนาดนี้
แล้วคนที่ไม่ใช่บุพการี ไม่ใช่ลูก ไม่ใช่สามีภรรยา
ถ้าไปยอมให้เขามีส่วนกำหนดชีวิตเรา...ก็งมงายเต็มที
เพราะเมื่อเขาต้องการ เขาไม่สนใจหรอกว่าคุณจะรู้สึกอย่างไร ทำอะไรอยู่
เขารู้แต่เพียงว่าเขามาแล้วเขาต้องเจอ เขาต้องได้ เท่านั้นเอง