เสียงกลองยาวกระหึ่ม ขบวนเทียนยาวเหยียดที่ปรากฏตามข่าวทีวี หรือภาพหน้าหนังสือพิมพ์รายวัน ไม่ว่าจะเป็นงานแห่เทียนที่ จ.อุบลราชธานี นครราชสีมา รวมทั้งจังหวัดอื่นๆ สร้างความอิ่มเอิบใจให้พุทธศาสนิกชนไม่น้อย

แต่กลับกลายเป็นภาพบาดใจลึกๆ ในความรู้สึกของชาวพุทธส่วนน้อยในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ปัตตานี ยะลา นราธิวาส) มันเหมือนกับความรู้สึกน้อยเนื้อต่ำใจว่า ทำไมเราไม่สามารถจัดการแห่เทียน และเดินทางไปถวายเทียนพรรษากันตามวัดต่างๆ ได้อย่างสุขใจ เหมือนกับชาวพุทธ และวัดในจังหวัดอื่นๆ บ้าง

เมื่อก่อนทุกหมู่บ้านจะทำพิธีหล่อเทียนกันขึ้นมาบ้าง ไปจัดหาจัดซื้อเทียนสำเร็จที่มีวางขายในร้านสังฆภัณฑ์ และร้านดอกไม้ในตัวจังหวัดมา เพื่อเอามาประดับตกแต่ง

ขณะเดียวกันก็ชักชวนเพื่อนบ้านในละแวกนั่งรถกระบะหรือรถยนต์เท่าที่จะมีกันใน หมู่บ้านนั้น แล้วไปกันเป็นขบวนตามหลังกันลัดเลาะไปตามหมู่บ้านตามถนนลาดยางบ้าง ถนนดินแดงบ้าง ฝุ่นตลบอบอวล แต่ไม่มีใครจะเอะอะว่าฝุ่นเยอะ แต่ทุกคนมีใบหน้ายิ้มแย้มหัวเราะร่วน ชอบใจกับความลำบากในการฝ่าฝุ่นไปสู่จุดหมาย คือ วัดในหมู่บ้านอื่นๆ ที่ตนหวังจะนำเทียนพรรษาไปถวาย

ความกังวลใดๆ ไม่มี จะกลับพลบค่ำดึกดื่นเพียงใดไม่เคยคิด เพียงแต่ขอให้ได้ไปถวายเทียนพรรษา พร้อมผ้าอาบน้ำฝน ตามวัดเป้าหมายที่วางโปรแกรมเอาไว้แล้วจนครบถ้วน จึงจะเสร็จภารกิจบุญที่ต่างคนก็ต่างเก็บบุญพากลับบ้านกัน จนแววตาบ่งบอกมาอย่างชัดเจนว่า สุขใดๆ ไม่เท่ากับสุขแห่งบุญที่ได้ทำนุบำรุงพระศาสนาวัดวาอาราม นั่นคือภาพในอดีตเมื่อถอยหลังไป ๔ ปีที่ผ่านมา

หากจะทบทวนเรื่องอดีตที่สุขสดชื่นของคนต่างถิ่น ก็ต้องนึกถึงสภาพของรถบัสจากกรุงเทพฯ จากหาดใหญ่ และทั่วทุกสารทิศ แม้จากประเทศเพื่อนบ้านทั้งสองคือ มาเลเซีย และสิงคโปร์ ก็ทยอยกันมาจอดและแวะเวียนยังวัดช้างให้  เสียงกระหึ่มไปด้วยเสียงเครื่องยนต์ เสียงแตร และพร้อมผู้คนหลั่งไหลมาไม่ขาดสาย

บางคณะมีรถกระบะคันเล็กๆ วิ่งนำหน้ามาบ้าง ตามหลังมาบ้าง เราได้เห็นอะไรบนรถนั้น สิ่งนั้นก็คือ เทียนพรรษา ต้นขนาดต่างๆ ตั้งแต่เล็กเท่าแขน จนถึงโตเท่าต้นเสาศาลาการเปรียญก็ยังมี

กลิ่นธูปควันเทียนลอยละล่องไปทั่วบริเวณ เสียงโฆษกป่าวประกาศเรียกร้องให้ร่วมกันซื้อเทียน เพื่อถวายคนละต้นสองต้น เมื่อเสียงโฆษกเงียบ พิธีเริ่ม กองเทียนก็ปรากฏเหลืองอร่ามวางกองอยู่ข้างหน้าของทุกคน เป็นภาพที่สามารถเรียกรอยยิ้ม และความเอิบอิ่มบุญมาปรากฏบนใบหน้าของผู้จาริกแสวงบุญอย่างถ้วนทั่วหน้า ดูทุกคนช่างมีความสุขอย่างเป็นธรรมชาติจริงๆ

"เข้าพรรษาปี ๒๕๕๑ มีคณะนำเทียนพรรษามาถวาย ก็เห็นแต่นักเรียนในโรงเรียนใกล้ๆ วัด และหน่วยงานราชการที่พยายามสนับสนุนและส่งเสริมให้ทั้งนักเรียนและชาวพุทธใน พื้นที่ร่วมกันประกอบพิธีถวายเทียนพรรษากันอย่างทุลักทุเล เพื่อรักษาและคงไว้ซึ่งประเพณี แต่ขบวนเทียนพรรษาจากต่างถิ่นจากแดนไกลไม่มีมาให้เห็น ไม่มีมาให้ชื่นชม ไม่มีมาให้ชื่นใจ ไม่มีให้จุดบูชาพระรัตนตรัยอีกแล้วหรือ เทียนพรรษาหายไปไหน ใครได้ยินบ้าง คำถามคำนี้ โปรดช่วยขานรับที บอกได้ไหม?"  นี่คือเสียงสะท้อนของ พระครูศรีจริยาภรณ์ (ชรัช อุชุจาโร) รองเจ้าคณะจังหวัดปัตตานี รองเจ้าอาวาสวัดราษฎร์บูรณะ (วัดช้างให้)

ขณะเดียวกัน พระครูศรีจริยาภรณ์ยังบอกด้วยว่า กิจกรรมส่งเสริมสุขและการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาในพื้นที่ที่มีประชากรของ กลุ่มเพียงแค่ไม่ถึง ๒๐% ที่นำพาไปสู่ความสุขสงบร่มเย็นแห่งชีวิตสบายๆ แบบชาวพุทธที่สนุกสนานได้ทุกกิจกรรม กลับถูกตัดรอน และยากต่อการทำกิจกรรมเรื่องนี้ เพราะทุกคนรู้ดีว่า เส้นทางที่เคยเดินผ่านเพื่อไปวัดในหมู่บ้านนั้น บัดนี้ไม่มีความปลอดภัยแล้ว

อะไรคือความไม่ปลอดภัย คำตอบของชาวพุทธนั่นก็คือ การลอบฆ่าและซุ่มหรือประกบแล้วยิง เป็นอุปสรรคและเงามืดของความโหดเหี้ยมแห่งกองโจรแบ่งแยกดินแดนในพื้นที่ที่ คอยสังหารผู้คนในเส้นทางเดินเมื่อสบโอกาส นี่คือเหตุแห่งการงดกิจกรรมแห่เทียนพรรษาในช่วงก่อนวันเข้าพรรษา จะมีบ้างก็ไม่กี่กลุ่มนักที่ทำกิจกรรมนี้อยู่ ก็คือคนในพื้นที่ที่ปลอดภัยสูงเท่านั้น หรือไม่ก็เป็นเทียนพรรษาที่ญาติโยมจากส่วนกลางฝากทหารหาญลงมาถวาย

ผู้คนที่เคยมีรอยยิ้มที่เคยอิ่มเอมและปราศจากความกังวลใดๆ บัดนี้มีแต่รอยยิ้มเจื่อนๆ เศร้าและกังวลในผลกระทบที่มาบั่นทอนจิตบริสุทธิ์ของทุกคนไปหมดแล้ว

ความรื่นเริงจะเกิดบ้าง ก็เพียงแค่ใจที่คิดว่า เราได้ทำหน้าที่ชาวพุทธในการรักษาประเพณีเอาไว้เท่านั้น และเพื่อบอกให้ใครบางคนรู้ว่า ชาวพุทธยังมีลมหายใจอยู่ หากคุณจะทำลายคุณก็ทำลายไปได้แต่กายเท่านั้น ส่วนจิตวิญญาณแห่งความศรัทธาต่อพระพุทธศาสนานั้นมั่นคงยิ่งนัก

ถึงเราจะถูกโดดเดี่ยว แต่เราก็มั่นคงในพุทธดำรัสที่ตรัสว่า "สทฺธา ทุติยา ปุริสสฺส โหติ"

เทศกาลเข้าพรรษาปีพุทธศักราช ๒๕๕๑ ยังคงเป็นปีแห่งความหวัง  หวังเพื่อให้ทุกอย่างกลับสู่ความปกติ ความปกติดั้งเดิมที่เคยมีทุกคนโหยหาและรอคอยมันกลับมา รอและรอต่อไปตราบใดที่มนุษย์ยังแสวงหาความอยากใหญ่ อยากได้ อยากเป็น ตราบนั้นมนุษย์ก็ไม่สามารถหาความสุขมาได้ ความจริงของพื้นที่คือ ความที่มนุษย์อยากใหญ่ อยากได้ อยากเป็น จนมองไม่เห็นคนว่าเป็นคน

"แสงเทียนที่เคยส่องสว่างไสวในใจคน ที่ส่งผลไปสู่ความสว่างไสวของพื้นที่  วัดวาอารามที่เคยมีแสงเทียน ก็เริ่มริบหรี่จนยากที่จะลุกโชน ต้นเทียนอันเป็นเหมือนแสงแห่งพรรษา ที่วนเวียนมาบรรจบครบอีกหน แสงเทียนกลับมืดมนเหมือนใจคนผู้โหดร้าย แสงเทียนเริ่มมลายเทียนสลายเป็นน้ำตา หยดลงพื้นดินและพื้นหญ้า เกินไปกว่าที่ใครจะช่วยซับ แสงเทียนดูริบหรี่เกินกว่าที่จะป้องปัด ป้องกันไม่ให้ดับหรือขยับไปพ้นที่ ลมแรงสุดต้านสุดทานที มันริบหรี่อย่างน่ากลัว ความมืดอาจกลายกล้ำมันขย้ำเขย่าจิต ความตายมาประชิดชีพก็ปลิดพร้อมหมดเสียงเทียน" พระครูศรีจริยาภรณ์กล่าวอย่างเศร้าใจ

อย่างไรก็ตาม พระครูศรีจริยาภรณ์ยังฝากพุทธภาษิตเตือนจิตทุกคนไว้อย่างน่าคิดว่า "อชฺเชว กิจฺจมาตปฺปํ โก ชญฺญา มรณํ สุเว น หิ โน สงฺครนฺเตน มหาเสเนน มจฺจุนา หมายถึง ความเพียรเป็นสิ่งที่ต้องทำในวันนี้ ใครจะรู้ความตายในวันพรุ่งนี้ เพราะไม่มีการผัดเพี้ยนต่อพญามัจจุราชที่มีเหล่าเสนามากมายได้ขอแสงเทียน เป็นแสงนำทางความสว่างแห่งสันติสุขกลับคืนมาอีกครั้งด้วย เทอญ"