พระกรณียกิจเผยแผ่พระไตรปิฎกสากลสู่โลก

พระกรณียกิจสำคัญด้านพุทธศาสนาของสมเด็จพระนางเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงเป็นองค์ประธานกิตติมศักดิ์การประดิษฐานพระไตรปิฎกฉบับสากล อักษรโรมัน ฉบับแรกของโลก แด่นานาประเทศ

พระกรณียกิจสำคัญด้านพุทธศาสนาของสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ คือ ทรงเป็นองค์ประธานกิตติมศักดิ์การประดิษฐานพระไตรปิฎกฉบับสากล อักษรโรมัน ฉบับแรกของโลก และเป็นองค์ประธานก่อตั้งและองค์ประธานกิตติมศักดิ์ มูลนิธิร่วมจิตต์น้อมเกล้าฯ ในพระบรมราชินูปถัมภ์ ในการแปลและจัดพิมพ์พระไตรปิฎกสากล อักษรโรมัน เพื่อพระราชทานแด่นานาประเทศ ตั้งแต่ปี 2548 เป็นต้นมา

โดยพระไตรปิฎกสากล อักษรโรมัน 1 ชุด มี 40 เล่ม พระราชทานแด่สถาบันสำคัญทั่วโลกรวม 1,000 ชุด ถือเป็นพระไตรปิฎกบาฬี อักษรโรมัน ชุดที่สมบูรณ์ชุดแรกของโลก เป็นคลังอารยธรรมทางปัญญาสูงสุดของมนุษยชาติที่สืบทอดมากว่า 2,500 ปี อันเป็นผลมาจากการประชุมสังคายนาสากลของพระสงฆ์ 2,500 รูป ระดับนานาชาติ เมื่อ พ.ศ. 2500 ปัจจุบันได้ตรวจทานใหม่จัดพิมพ์เป็นอักษรโรมันในพระสังฆราชูปถัมภ์สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ผู้เสด็จไปร่วมสังคายนาพระไตรปิฎกฉบับนี้ จัดพิมพ์โดยกองทุนสนทนาธัมม์นำสุข ท่านผู้หญิงมณีรัตน์ บุนนาค เพื่อเป็นธัมมทาน อันเป็นการสืบสานพระบวรพุทธศาสนา ตามพระราชศรัทธาในสมเด็จพระปิยมหาราช เมื่อ 112 ปีก่อน

พระไตรปิฎกเป็นคัมภีร์รวบรวมพระพุทธวจนะ อันเป็นคำสอนแสดงธัมมะเพื่อดับทุกข์ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ผู้ทรงเป็นพระบรมศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย จำแนกออกเป็น พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก และพระอภิธัมมปิฎก มีพระธัมมขันธ์ 84,000 พระธัมมขันธ์ พระพุทธองค์ตรัสไว้ในกาลสมัยใกล้เสด็จดับขันธปรินิพพานว่า "ดูกรอานนท์ ธัมมะ และวินัยใดที่เราได้แสดงแล้วบัญญัติแล้วแก่เธอทั้งหลาย ธัมมะและวินัยนั้นจักเป็นศาสดาของเธอทั้งหลายเมื่อเราล่วงลับไป"

โดยสาระสำคัญของพระไตรปิฎกบาฬี ฉบับสังคายนาสากลนานาชาติ พ.ศ.2500 พิมพ์เป็นอักษรโรมันในปี พ.ศ.2548 ใน 1 ชุด มี 40 เล่ม โดยสันปกแบ่งสีของเนื้อหาพระไตรปิฎก ดังนี้ พระวินัยปิฎก สันปกสีส้ม, พระสุตตันตปิฎก สันสีเขียว พระสุตตันปิฎก เนตติ-เปฏโกปเทสปาฬิ และมิลินทปัญหาปาฬิ สันปกสีขาว และพระอภิธัมมปิฎก สันปกสีน้ำเงิน

พระวินัยปิฎกเป็นการประมวลพุทธพจน์หมวดพระวินัย คือ พุทธบัญญัติเกี่ยวกับความประพฤติ ความเป็นอยู่ ขนบธรรมเนียม และการดำเนินกิจการต่างๆ ของภิกษุสงฆ์และภิกษุณีสงฆ์ แบ่งเป็น 5 คัมภีร์ ส่วนพระสุตตันตปิฎกเป็นการประมวลพุทธพจน์หมวดพระสูตร คือ พระธัมมเทศนา คำบรรยายหรืออธิบายธัมม์ต่างๆ ที่ตรัสยักเยื้องให้เหมาะกับบุคคลและโอกาส ตลอดจนบทประพันธ์ เรื่องเล่าและเรื่องราวทั้งหลายที่เป็นชั้นเดิมในพระพุทธศาสนา แบ่งเป็น 5 นิกาย

สำหรับพระสุตตันปิฎก เนตติ-เปฏโกปเทสปาฬิ เป็นคัมภีร์ที่รองรับและรักษาความเข้าใจในพยัญชนะ อรรถ ของพระไตรปิฎกบาฬีไว้ให้ถูกต้อง ส่วนมิลินทปัญหาปาฬิ เป็นคัมภีร์มิลินทปัญหาเป็นการถาม-ตอบปัญหาเกี่ยวกับเนื้อหาสาระในพระไตรปิฎก ระหว่างพระเจ้ามิลินท์กับพระอรหันต์นาคเสนเถระ และพระอภิธัมมปิฎกเป็นประมวลพุทธพจน์หมวดอภิธัมภ์ คือ หลักธัมม์และคำอธิบายที่เป็นเนื้อหาวิชาการล้วนๆ ไม่เกี่ยวด้วยบุคคลหรือเหตุการณ์ แบ่งเป็น 7 คัมภีร์

อย่างไรก็ตาม ตลอด 3 ปีที่ผ่านมา สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ทรงบำเพ็ญบุญกริยาตามรอยพระไตรปิฎกบาฬี อักษรสยาม ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระบรมอัยกาธิราช ทรงโปรดเกล้าฯ ให้จัดพิมพ์และพระราชทานไปยังสถาบันสำคัญทั่วโลกกว่า 260 สถาบัน เมื่อ 112 ปีมาแล้ว

"...ขอหวังว่า พระไตรปิฎกศึกษานานาชาติในสถาบันสำคัญทั่วโลกนี้ จักให้ความรู้และความเข้าใจใหม่แก่โลกปัจจุบัน ช่วยเสริมสร้างความรู้ในวิทยาการทั้งหลาย ให้ลึกซึ้งสู่หลักธัมมะในพระไตรปิฎก และบูรณาการเป็นฐานปัญญาเพื่อสันติสุขและมั่นคงในโลกต่อไป..." ส่วนหนึ่งของพระดำรัส สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ จากหนังสือพระไตรปิฎกสากล : อารยธรรมทางปัญญา นำสันติสุขและความมั่นคงสู่โลก เผยแพร่เป็นครั้งแรกในพิธีสมโภชและพระราชทานพระไตรปิฎกสากลแก่ประธานศาลฎีกา สำหรับประดิษฐาน ณ ศาลฎีกาแห่งราชอาณาจักรไทย

ทั้งนี้ ในปี พ.ศ.2548 สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ เสด็จจาริกพระราชทานพระไตรปิฎกสากลฉบับปฐมฤกษ์ ณ กรุงโคลัมโบ สาธารณรัฐสังคมนิยมประชาธิปไตยศรีลังกา โดยพระราชทานพระไตรปิฎกแก่ประธานาธิบดีแห่งประเทศสรีลังกา เมื่อวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ.2548 จากนั้นได้พระราชทานพระไตรปิฎกสากล แก่คณะตุลาการศาลรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ.2548 และพระราชทานพระไตรปิฎกสากลเพื่อประดิษฐานคู่กับพระไตรปิฎกฉบับอักษรสยาม ณ หอสมุดคาโรลีน่า เรดิวีว่า มหาวิทยาลัยอุปซาลา ราชอาณาจักรสวีเดน เมื่อวันที่ 13 กันยายน พ.ศ.2548

ต่อมาปี พ.ศ.2549 ได้พระราชทานพระไตรปิฎกสากล แก่ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐสังคมนิยมประชาชาธิปไตยศรีลังกา ณ รัฐสภาแห่งศรีลังกา กรุงโคลัมโบ เมื่อวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ.2549 จากนั้นปี พ.ศ.2550 พระราชทานพระไตรปิฎกสากล แก่ประเทศญี่ปุ่น ประเทศอินเดีย และสวีเดน โดยพระราชทานพระไตรปิฎกแก่นายนิตย์ พิบูลสงคราม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ณ กระทรวงการต่างประเทศ กรุงเทพมหานคร เมื่อวันที่ 6 มีนาคม 2550 และพระราชทานพระไตรปิฎก แก่มหาวิทยาลัยลุนด์ ราชอาณาจักรสวีเดน ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ ราชอาณาจักรเนเธอแลนด์ และพระราชทานพระไตรปิฎกสากลแก่ศาลฎีกา แห่งราชอาณาจักรไทย