เปิด "ถังสังฆทานบาป" คุณภาพห่วย-เอาเปรียบ

การถวายสังฆทาน เป็นการทำบุญที่คนไทยเชื่อกันว่า เป็นการทำทานที่ได้บุญมาก ด้วยสังฆทาน เป็นการถวายทานที่ไม่ระบุเฉพาะว่าเป็นพระสงฆ์รูปใด

แต่ด้วยสภาพเศรษฐกิจที่กำลังย่ำแย่ ประกอบกับจิตใจคนบางกลุ่มเริ่มตกต่ำลง ทำให้มีพ่อค้าแม่ค้าบางกลุ่ม ฉวยโอกาสในการจัดทำ "สังฆทานบาป" ประเภทนำสิ่งของหมดอายุหรือใช้งานไม่ได้ มาวางจำหน่ายให้พุทธศาสนิกชน นำไปถวายพระในช่วงเทศกาลวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา

"พระเทพปริยัติเมธี" เจ้าอาวาสวัดชลประทานรังสฤษฏ์ อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี กล่าวว่า ในช่วงเทศกาลวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา พุทธศาสนิกชนจะนิยมทำบุญตักบาตรเป็นจำนวนมาก รวมถึงการถวายสังฆทาน แต่ปรากฏว่าสังฆทานบางชุดที่พุทธศาสนิกชนนำมาถวาย พบว่าผ้าอาบน้ำฝนไม่ได้มาตรฐาน พระไม่สามารถนำไปใช้งานได้ โดยเฉพาะการนุ่งอาบน้ำ เนื่องจากเมื่อแกะออกจากห่อ บางผืนมีลักษณะคล้ายกับผ้าเช็ดหน้า เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า ถ้าพระรูปใดตัวใหญ่ก็ไม่สามารถนุ่งได้ หรือแม้แต่จะพันให้รอบตัวยังทำไม่ได้เลย ทำให้เสียไปโดยเปล่าประโยชน์ ในยุคข้าวของแพง

นอกจากนี้ ยังพบว่า สังฆทานบางถังมีการบรรจุสิ่งของที่ไม่เต็มจำนวน เช่น กล่องชาพอแกะออกมาใช้งาน กลับมีซองชาเพียงแค่ถุงเดียวเท่านั้น ทั้งที่จะต้องมีถุงชาเต็มกล่อง เป็นต้น ส่วนเทียนพรรษาไม่อยากให้นำมาถวายวัดเป็นจำนวนมาก แต่ควรเปลี่ยนเป็นหลอดไฟฟ้า เพราะจะได้ใช้จริงมากกว่าต้นเทียน ซึ่งหลายๆ วัดใช้แค่ในพระอุโบสถเพียงไม่กี่เล่มเท่านั้น หรือถ้าอยากบริจาคจริงๆ ให้นำปัจจัยไปใส่ตามตู้ค่าน้ำค่าไฟที่แต่ละวัดได้ตั้งไว้ จะได้บุญมากกว่าถวายสังฆทาน ซึ่งบางครั้งเป็นของไม่มีคุณภาพ และพระไม่ได้ใช้ประโยชน์

"ผ้าอาบน้ำฝนก็คล้ายกับผ้าขาวม้าที่ใช้กันอยู่ทุกวันนี้ แต่ร้านค้าสังฆภัณฑ์บางกลุ่มได้ฉวยโอกาสนำสิ่งของที่ใช้ไม่ได้มาขาย บางครั้งรู้แต่แกล้งทำไม่รู้ พระก็นำมาใช้งานไม่ได้ จึงอยากฝากถึงพุทธศาสนิกชนว่า เวลาจะซื้อผ้าอาบน้ำฝนถวายพระให้แกะออกมาดูเสียก่อน ถ้าซื้อมาแล้วพระใช้ไม่ได้ ก็ต้องทิ้งเสียดายของ ทางวัดจึงต้องคอยบอกญาติโยมว่า เวลานำผ้าอาบน้ำฝนมาถวายพระ ควรดูที่พระใช้ได้ด้วย มีขนาดที่เหมาะสมเหมือนกับผ้าขาวม้า รวมทั้งเวลาจะนำของมาถวายวัด ให้ถามพระตรงๆ ไปว่า วัดยังขาดอะไร จะได้นำของมาถวายได้ตรงตามวัตถุประสงค์ของวัด" เจ้าอาวาสวัดชลประทานฯ กล่าว

"พระราชธรรมนิเทศ" หรือพระพยอม กัลยาโณ เจ้าอาวาสวัดสวนแก้ว กล่าวว่า มีกลุ่มผู้ค้าสังฆภัณฑ์บางคนฉวยโอกาส นำสินค้าไม่มีคุณภาพ หมดอายุ มาจำหน่ายให้ประชาชน ซึ่งทางวัดก็เคยได้รับสังฆทานประเภทดังกล่าว ทั้งนี้ อยากจะเตือนผู้ประกอบการว่า ถ้าคิดดี ทำดี ใจดี ใช้ของดี นำมาขายให้พุทธศาสนิกชน ก็จะได้บุญ แต่ถ้าคิดไม่ดี ใช้ของไม่ดี ทำไม่ดี คิดไม่ดี จะได้บาป

การแก้ปัญหาเรื่องนี้ อยากให้วัดแต่ละวัด ตั้งป้ายช่วงเข้าพรรษาว่า ขาดสิ่งของประเภทใดในช่วงเข้าพรรษา 3 เดือน พุทธศาสนิกชนจะได้นำสิ่งของไปถวายได้ถูกต้อง โดยไม่ต้องไปซื้อถังสังฆทาน ซึ่งบางครั้งมีสิ่งของที่ไม่จำเป็นกับพระ ในขณะเดียวกัน พุทธศาสนิกชนควรจะไปซื้อสิ่งของที่จะถวายพระด้วยตัวเอง เพราะจะได้รู้ว่า ของที่จะถวายพระหมดอายุหรือไม่ ซื้อของที่จำเป็นสำหรับพระ และให้พุทธศาสนิกชนเลือกที่จะซื้อของสิ่งที่จำเป็น รวมทั้งมีราคาถูกตรงกับความต้องการของพระสงฆ์ที่จะใช้อุปโภคบริโภค

พระเมธีปริยัตโยดม ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสร้อยทอง ย่านบางซื่อ กล่าวว่า ถังสังฆทานที่พุทธศาสนิกชนนำมาถวาย โดยเฉพาะผ้าอาบน้ำฝน ใช้ไม่ได้ถึง 99 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งเป็นผ้าบางๆ หรือมีขนาดเล็ก บางครั้งสีไม่ตรงกับนิกาย เช่น ที่วัดสร้อยทองพระจะใช้สีกรัก เป็นต้น แต่พระต้องรับเพื่อเป็นพิธีทั้งที่รู้ว่า นำมาใช้ไม่ได้ ในขณะเดียวกันสิ่งของในถังบางอย่าง อาทิ น้ำ กล่องชา จะมีกลิ่นของผงซักฟอก สบู่ลงไปปะปน เนื่องจากจัดไว้นาน ทำให้สิ่งของไม่ได้ใช้ประโยชน์ อีกทั้งยัดกระดาษใต้ถังไว้เป็นจำนวนมาก เพื่อให้ดูว่ามีสิ่งของเยอะและคิดราคาที่แพงด้วย อย่างไรก็ตาม ขอแนะนำว่า ถ้าจะนำสิ่งของมาถวายพระช่วงเข้าพรรษา ควรจัดเอง และดูว่า พระจำเป็นจะต้องใช้อะไรจะดีกว่า

นายสด แดงเอียด อธิบดีกรมการศาสนา กล่าวว่า ไม่เห็นด้วยที่ผู้ค้าสังฆทาน บรรจุเครื่องจตุปัจจัยไทยธรรม ไว้ล่วงหน้าเป็นเดือนเป็นปี เพราะบางร้านจัดเป็นชุดไว้ในกระป๋องจนสินค้าเกิดหมดอายุ เช่น นมข้น ยาสามัญประจำบ้าน ข้าวสาร อาหารกระป๋อง บะหมี่สำเร็จรูป เป็นต้น ทั้งนี้ การแก้ปัญหาดังกล่าว ผู้ซื้อต้องให้ทางร้านบรรจุสินค้าใหม่ต่อหน้า ที่สำคัญต้องดูวันหมดอายุของสินค้า และทางร้านก็ควรที่จะซื่อสัตย์ต่อผู้ซื้อด้วย ขณะเดียวกัน ผู้ซื้อต้องไม่ยอมซื้อสังฆทานที่ผู้ขายคะยั้นคะยอให้ผู้ซื้อซื้อสังฆทานที่ บรรจุไว้แล้ว โดยอ้างว่า สะดวกและง่าย

"การถวายสังฆทานหมดอายุ ซึ่งพระสงฆ์ไม่สามารถนำไปใช้ได้ในช่วงเข้าพรรษา แทนที่คนทำจะได้บุญ กลับทำบาปให้พระโดยไม่รู้ตัว ขณะเดียวกัน ร้านค้าที่นำของไม่ดีและหมดอายุมาจำหน่าย ก็เป็นบาป ทั้งผู้ซื้อและผู้ขายจะตกนรกโดยไม่รู้ตัว เพราะทำบาปให้แก่พระสงฆ์ คนไทยต้องฉลาดซื้อ อย่างไรก็ตาม ถ้าพุทธศาสนิกชนไม่อยากทำบาปด้วยการถวายสังฆทาน คนซื้อต้องฉลาดซื้อ ไม่ควรเกรงใจคนขาย และควรเลือกสินค้าที่มีคุณภาพถวายพระสงฆ์" อธิบดีกรมการศาสนา กล่าว

นายอำนาจ บัวศิริ ผอ.สำนักเลขาธิการมหาเถรสมาคม (มส.) กล่าวว่า ขณะนี้ได้ให้สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดทั่วประเทศช่วยกวดขัน สังฆทานที่ไม่มีคุณภาพ ในขณะเดียวกัน ถ้าพุทธศาสนิกชนพบเห็นสังฆทานที่ไม่มีคุณภาพ ให้แจ้งมายังสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) หรือแจ้งไปยังสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) เพื่อดำเนินคดีตามกฎหมายกับผู้ประกอบการที่ฉวยโอกาสดังกล่าว

ด้านเจ้าของร้านสังฆภัณฑ์ชื่อดังแห่งหนึ่ง ย่านบางซื่อ กรุงเทพฯ กล่าวว่า มีลูกค้ามาบ่นที่ร้านเป็นประจำว่าไปซื้อชุดสังฆทานร้านอื่น มักจะมีการยัดไส้สินค้าที่หมดอายุ เป็นจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม ยังมีข้อมูลอีกว่า มีร้านที่ขายเทียนพรรษาไม่มีคุณภาพ บางเล่มทำไส้เทียนหลอกแค่พอจุดแต่ข้างในไม่มีไส้ บางเล่มจุดแล้วละลายเร็ว นำตาเทียนเยอะ ไม่สมกับราคา

"ยกตัวอย่างเช่น ที่วัดชื่อดังแห่งหนึ่ง หลังจากเข้าพรรษาไปแล้วไปดูได้เลยว่า มีเทียนประเภทนี้อยู่เป็นจำนวนมาก เป็นต้น ซึ่งลักษณะที่ดีของเทียนพรรษา เมื่อจุดแล้วน้ำตาเทียนจะระเหยไป ผมไม่เข้าใจว่าการทำธุรกิจเช่นนี้ ทำไมถึงทำแบบนี้ ควรจะซื่อสัตย์ต่อผู้บริโภค ซึ่งที่ร้านของผมยึดมั่นในหลักการที่ว่า ขายของดี ราคาถูก แต่ได้ลูกค้ามาก ทั้งนี้ อยากบอกว่า ของพวกนี้ถ้าทำไม่ดีมันบาป" เจ้าของร้านสังฆภัณฑ์ชื่อดังกล่าว

นายยรรยง พวงราช อธิบดีกรมการค้าภายใน เปิดเผยว่า ในช่วงเทศกาลเข้าพรรษา มีพุทธศาสนิกชนจำนวนมาก ทำบุญด้วยการถวายเครื่องสังฆทานเป็นพุทธบูชาและเสริมสร้างบุญบารมีให้กับตน เองและครอบครัว ซึ่งมีผู้ประกอบการบางรายฉวยโอกาสเอาเปรียบผู้บริโภคด้วยการนำสินค้าที่มี ปริมาณไม่ครบถ้วนมาบรรจุในเครื่องสังฆทาน ไม่ปิดป้ายแสดงราคาและไม่แสดงรายละเอียดของสินค้าให้ชัดเจน

ดังนั้น เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับความเป็นธรรมในการซื้อเครื่องสังฆทาน กรมการค้าภายในจึงมีมาตรการในการดูแล ด้วยการจัดเจ้าหน้าที่ออกตรวจสอบ พร้อมประชาสัมพันธ์ชี้แจงเรื่องการปิดป้ายแสดงราคาสังฆทาน โดยแนะนำให้ผู้จำหน่ายปลีกปิดป้ายแสดงราคาจำหน่ายชุดสังฆทานรวมค่าภาชนะ บรรจุ ในลักษณะที่เห็นได้ชัดเจนและเปิดเผย สามารถอ่านได้โดยง่าย

พร้อมทั้งแสดงรายการสินค้า ขนาด น้ำหนักต่อหน่วย ปริมาณการบรรจุและราคาของสินค้าแต่ละรายการที่บรรจุในชุดสังฆทาน ตามประกาศคณะกรรมการกลางว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ เรื่องการแสดงราคาสินค้าและค่าบริการ

หากกรมการค้าภายในตรวจพบว่าการผลิตเครื่องสังฆทานหรือการจำหน่ายเครื่อง สังฆทานที่ไม่ถูกต้องตามข้อกำหนดของกฎหมาย จะมีโทษตามกฎหมายว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ กรณีไม่ปิดป้ายแสดงราคามีโทษปรับไม่เกิน 1 หมื่นบาท และตามกฎหมายว่าด้วยมาตราชั่งตวงวัด กรณีที่ปริมาณสินค้าที่บรรจุไม่ตรงกับปริมาณที่แสดงหรือจำหน่ายโดยรู้ว่า ปริมาณที่บรรจุไม่ถูกต้อง มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี ปรับไม่เกิน 4 หมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกิน 6 เดือน ปรับไม่เกิน 2 หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ